Het Litteken van de Dood

De Kaft van het Boek

De biografie van Jan Wolkers door Onno Blom 

Midden januari 2019 begon ik met het lezen van de biografie van Jan Wolkers, Het Litteken van de Dood, geschreven door Onno Blom. Wolkers werd opgeleid als beeldhouwer in Amsterdam en woonde in een atelierwoning in de Rivierenbuurt in Amsterdam waar ooit de verzetsstrijder en beeldhouwer Gerrit Jan van der Veen gewoond had. In de Volkerrakstraat.  Uiteindelijk was hij bekender als schrijver van een hele serie boeken die allemaal een autobiografisch component hadden. Fictie, maar gebaseerd op zijn ervaringen. In het vastleggen van die ervaringen ging Wolkers ver. Hij hield dagboeken bij maar nam ook gebeurtenissen op met een bandrecordertje. In het geniep. De mensen met wie hij praatte wisten niet dat in zijn linnen tasje geluidsapparatuur zat en dat hun gesprekken met Jan werden opgenomen. Om de boeken die in Indonesië speelden beter te kunnen vertellen maakte hij reizen naar dit land. En tenslotte was Wolkers ook kunstschilder. Ook in deze tak van kunst was hij extreem in zijn werk; hij gebruikte soms uitwerpselen in zijn schilderijen.

Ik heb lang over het boek gedaan. Eind augustus had ik het uit. Dat kwam natuurlijk door de omvang van het werk. De noten en verdere verwijzingen beginnen op blz. 991.  Zo’n pil, dat kost tijd. En door de ijver van Jan: Onder de titel Boeken van Jan Wolkers verschijnen meer dat zeventig titels. Romans, essays, dagboeken, verhalen en ga zo maar door. 

Maar ik legde het boek ook wel eens een poosje aan de kant omdat ik even genoeg had van al die seksuele uitspattingen die Blom gedetailleerd beschrijft. Van zijn boeken is Turks Fruit denk ik het allerbekendst. Mede door de verfilming met Rutger Hauer en Monique van der Ven als jonge hoofdrolspelers. Cineasten lenen vaak dingen van mensen uit de handel om te gebruiken in hun films. British Leyland sponsorde Turks Fruit onder andere met een Triumph sportwagen. Die kwam zo lekker gratis in beeld. Een kennis van mijn ouders importeerde die Triumphs in Nederland en leende de zijne uit aan Paul Verhoeven om hem te laten gebruiken in de film. Toen hij klaar was werd de film bekeken door 3,3 miljoen bioscoopgangers waarvan er erg veel de auto herkenden als die kennis ermee door Amsterdam reed. Uiteindelijk werd de TR6 verkocht en kon Oom Bob weer op zijn gemak door de stad rijden.

Nooit meer Auschwitz

Van de beeldhouwwerken noem ik het Auschwitz monument op de Nieuwe Ooster Begraafplaats in Amsterdam. Toen op de begraafplaats een crematorium gebouwd werd verplaatste het Auschwitz Comité het monument naar het Wertheimpark tegenover de Hortus. Het monument is opgebouwd uit gebroken spiegels en heeft als opschrift ‘Nooit meer Auschwitz’. De lucht wordt weerkaatst. In de spiegels reflecteert de lucht. Wolkers wil hiermee zeggen dat de hemel na Auschwitz nooit meer ongeschonden is.

In de jaren waarin Wolkers zijn boeken schreef heb ik er veel gelezen. Een heel rijtje Wolkers in mijn boekenkast. Dat maakt het lezen van de biografie extra interessant. En ik ben blij dat mijn leven niet – zoals dat van Wolkers – geleden heeft onder de godsdienstdwang van het Gereformeerde geloof. 

3 Reacties

  1. Bart van der Heide

    Mijn ervaring is dat je moet oppassen met het lezen van biografieën van schrijvers. Gelukkig had ik alle boeken van Jan Wolkers al in de kast staan en natuurlijk ook gelezen, maar ik weet niet zeker of ik er nog aan begonnen was na het lezen van de biografie. Dat ligt ook aan sommige beschrijvingen van Onno Blom. (‘Daar liep Jan in zijn leren jasje met zijn lichtbruine suède laarsjes’). Uit het hoofd geciteerd.
    Nadat ik de biografie van Boudewijn Buch had gelezen en naar het rijtje boeken van hem uit de erfenis van mijn moeder kijk, weet ik haast zeker, dat ik die niet ga lezen.
    Gunstige uitzonderingen. De biografie van F.B. Hotz. Ik kende zijn werk en het geheel schoof naadloos in elkaar. De biografie van Bob den Uyl. Bijna alles van hem met veel plezier gelezen en het klopt nog steeds. De biografie van Annie M. G. Schmidt van
    Annetjet van der Zijl een aanrader.
    Als je een fan bent van Tom Poes begin dan niet aan de biografie van Marten Toonder.
    Dat was naar mijn idee geen leuke man, maar misschien vergis ik me wel…

    Reageren
    1. Fred Kelpin (Auteur bericht)

      Tom Poes, dat lees ik al sinds ik zes was. Mijn oordeel, daar verandert geen biografie iets aan. Maar je hebt gelijk. Na het lezen van de biografie van Prins Bernhard (Annejet van der Zijl) heb ik mijn mening over onze vroegere Koninklijke Commissaris aanzienlijk veranderd. En niet in het voordeel van de Commissaris. Hartelijk dank voor je reactie, Bart.

      Reageren
  2. Anoniem
    Reageren

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *