In Memoriam Jan van der Steen. 10 april 1936 – 28 mei 2019.

door Adri Saltzherr – van den Berg 

Jan van der Steen

Jan wordt in 1936 in Leiden geboren als Johannes Hendrik van der Steen. Direct na de oorlog gaat hij naar de padvinderij in Leiden. Zijn Hopman daar is Arnold Beekes, later Districtscommissaris van het district Rijnland. In 1950 gaat hij als verkenner mee naar het Nationale Kamp in Ommen ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de Nederlandse Padvinders(NPV). Later wordt hij Hopman bij de landelijke BE- verkennersgroep Mhala Panzi van de NPV. Hij is actief op veel fronten. Bij de Haarlem Jamborette schrijft hij bij voorbeeld de kampkrant. Jan neemt deel aan de Wereldjamboree (JIM) in 1957 in Engeland en is bij de reünie in 2007 in Engeland, waar hij veel oude kennissen tegenkomt en herinneringen ophaalt.

In 2007 voor Jan naar de Reünie van de Wereldjamboree in Engeland gaat.

En dan het Museum:

In 1953 wordt het Scoutingmuseum in Den Haag in de Zeestraat 76 (het toenmalige hoofdkwartier van de NPV) geopend en Jan wordt een trouwe bezoeker en al gauw een medewerker van Conservator Arnold Beekes. Als in 1973 de fusie van de vier verenigingen (de NPV, KV, NPG en NG) een feit is verdwijnt het museum in dozen en wordt het opgeslagen.

Het duurt nog tot begin 1990 voordat besloten wordt dat het museum in Baarn zal komen op het terrein van het voormalige NPG Centrum Buitenzorg. Het koetshuis wordt verbouwd door Jongeren werken voor Jongeren, een project dat een aantal jaren duurt. Eindelijk in 1993 wordt het museum geopend door Jhr. Mr. Drs. P.A.C. Beelaerts van Blokland, Commissaris van de Koningin in Utrecht en Lid van de Raad van Bestuur van Scouting, maar ook oud-padvinder. Hij hakt een touw door onder aan de trap, die toegang geeft tot het museum.

Jan heeft intussen niet stil gezeten, hij schrijft artikelen in De Verkenner en Weest Paraat, twee bladen van de NPV. Een bekende rubriek is Pocahontas. Jan heeft een brede belangstelling; hij bezit bijzondere boeken van en over Baden-Powell en hij is de eigenaar van een grote verzameling prentbriefkaarten.

Met dit materiaal in huis, schrijft Jan de volgende boeken over de geschiedenis van Scouting in Nederland en illustreert die met talrijke prentbriefkaarten en foto’s.

  • 1975 De Padvinderij in Oude Ansichten
  • 1982 Zo kwam Scouting naar Nederland
  • 1982 De Wereldjamboree van 1937
  • 1983 Scouting internationaal in oude ansichten
  • 1985 75 jaar Scouting in Nederland. Dat boek mag hij aan Prins Claus overhandigen 
  • 1990 Scouting in de jaren 50
  • 1998 Scouting in old picture postcardsEen Engelse uitgave.
  • 2007 Scouting 100
  • 2010 Padvinders – 100 jaar Scouting in Nederland     
Overhandiging 75 Jaar Scouting in Nederland aan Prins Claus

              

Jan bij de presentatie van zijn boek Padvinders

Een hele rij, voorzien van veel plaatmateriaal. Ook zet hij de geschiedenis van de St. Jorismarsenin Oegstgeest op papier met in:

  • 1981 35 jaar Sint Jorismarsen Oegstgeest
  • 1986 Een fotoboekje over de Sint Jorismarsenin Oegstgeest

De marsen worden jaarlijks gehouden en Jan is medebestuurslid. In 1985 brengt Prins Claus een bezoek aan de marsen en loopt hij de mars mee.

Sint Jorismars 1985. Prins Claus is een van de deelnemers

Ook schrijft Jan in 1997 Spoortekens van 100 jaar Scouting het verzamelen van Scouting Objecten voor de leden van de Nederlandse Vereniging Verzamelaars Scouting Objecten (NVVSO) waarvan Jan vanaf het begin in 1985 lid is en de redactie van het verenigingsblad Lelie en Klaverblad op zich neemt. Hij is hoofdredacteur tot 2010 en later erelid. De insignes vanaf de oprichting van de NPV tot heden worden door hem besproken en op een rijtje gezet en hij geeft overzichten van kaarten. Als hij denkt dat een serie kaarten niet compleet is dan vraagt hij leden hem te helpen het ontbrekende op te speuren om zo een compleet overzicht te krijgen. We (de leden) grijpen terug naar deze bladen om de geschiedenis van iets wat we in handen hebben na te kijken en beter te begrijpen. Heel, heel veel onderwerpen komen aan de orde. Jan dank daarvoor!

De boeken van Jan blijven een bron van inspiratie en vertellen de geschiedenis van Scoutingvanaf het begin in 1907. Je grijpt er gemakkelijk naar terug om nog even iets na te kijken, van hoe zat het ook alweer? 

In het museum is Jan altijd druk bezig met het verwerken van alles wat er binnengebracht wordt, vertelt de mensen die iets komen brengen de geschiedenis van wat ze in handen hebben, bladert met ze door logboeken en fotoalbums en heeft altijd wel een anekdote te vertellen over de groep waaruit deze persoon komt en haalt herinneringen op. Menig verhaal mag ik zo van hem aanhoren in de 20 jaar die ik met hem samenwerk en op deze manier leer ik heel wat van de geschiedenis van Scouting kennen. Jan schrijft sinds 1994 ook het Museumbulletin, om de belevenissen in en om het museum met de donateurs en lezers te delen.

In 2011 neemt Jan afscheid van zijn en ons museum. De geschiedenis is aan het papier toevertrouwd, de gang van zaken is op de rit. Nu moeten we helemaal zonder Jan. Hij stierf op 28 mei en werd op 4 juni 2019 gecremeerd in Lisse. Jan, bedankt voor je vriendschap en alles wat je ons hebt achtergelaten. We zullen je missen.

Utrecht, juni 2019.

© Adri Saltzherr-van den Berg. Erelid Scouting Nederland Museum Baarn                                

4 Reacties

  1. Lily

    een geweldig stukje. Ik ben heel geinteresseerd
    naar de boeken van Jan. Waar zou je die kunnen lezen/lenen ?

    Reageren
  2. Fred Kelpin

    Je zou eens kunnen mailen met het Nationale Scouting Museum. Misschien dat die je wat willen uitlenen. Of kijk eens op Marktplaats of Boekwinkeltjes om te kijken of daar aanbiedingen zijn.

    Reageren
  3. Bob Gorter

    Bedankt voor het doorgeven, heel attent. Inderdaad heb ik met hem samengewerkt voor Nel Lind. We verzorgden de aankleding en de menukaart voor haar Indaba restaurant in 1960, dus heel lang geleden. Nel Lind kwam steeds kijken (in het Rambonnethuis) hoe het vorderde. Jan zei toen: “Niet gek gedaan hè, van die jongens met die lamme handjes.” Jan was etaleur voor Flexaverf, dus hij had veel kennis van zaken.

    Reageren
  4. Eric

    Heel mooi verhaal over een markant persoon, Adri!!
    Ik heb hem helaas maar 1x ontmoet in het museum.
    Een verlies voor de scouting!

    Reageren

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *