“Amsterdam. Geschiedenis van de meest vrijzinnige stad ter wereld” door Russell Shorto.

Ik woon nu 46 jaar in Maastricht. Voel me daar ook thuis. Maar ik ben niet echt een Maastrichtenaar geworden. Maastrichts versta ik beter dan dat ik het spreek. In Amsterdam – waar ik tot mijn eenendertigste woonde – was het de bedoeling om je accent zo vaardig mogelijk te verbloemen als je dat had. Mijn Hoog Haarlemmerdijks is onberispelijk, maar dat mocht niemand horen. In Maastricht hoor je er juist pas echt bij als je de Mestreechter Toal in Frans tempo over de tong kunt laten rollen. Misschien een beetje heimwee naar het verleden, maar ik voel me na al die jaren ook nog Amsterdammer.

Mensen die dat weten geven me daarom van tijd tot tijd wel eens een Amsterdams presentje. Kaartjes voor de musical over het leven van André Hazes bij voorbeeld. Of – zoals onlangs in maart – het boek Amsterdam, Geschiedenis van de meest vrijzinnige stad ter wereld. De schrijver is de Amerikaanse journalist Russell Shorto. Hij werkt voor The New York Times Magazine en is in Amsterdam ook directeur van een Amerikaans Cultureel Centrum dat gevestigd is in het West-Indische Huis aan de Haarlemmerstraat. In de zeventiende eeuw het hoofdkantoor van de West-Indische Compagnie; zeg maar de slavenhalers.

 

 

Het boek beschrijft de geschiedenis van het ontstaan van de oudste republiek in Europa, de Verenigde Nederlanden en met name ook de rol van de stad Amsterdam in dit verband. De hele vaderlandse geschiedenis trekt aan je voorbij. Karel V doet afstand van de troon en verlaat Brussel om zich in het warmere Spanje te vestigen. Hij steunt op Willem van Oranje die rechts van hem staat. Links staat zijn zoon en opvolger Philips II. De schoolplaat van J.H. Isings laat het allemaal zien. En Shorto vertelt het in het boek.

Amsterdam is – zegt Shorto – de vrijzinnigste stad ter wereld. Er is plaats voor andersdenkenden. En die komen in grote getalen: De Hugenoten, de Joden, Spinoza en John Locke. Hun boeken worden in Amsterdam gedrukt en over de hele wereld verspreid.

John Locke en Baruch Spinoza

Locke is naar Nederland gevlucht omdat hij in Engeland zijn leven niet zeker is. Cromwell is vermoord en de katholieke koning Jacobus is hem niet goed gezind. In Nederland is het in die tijd ook niet helemaal botertje tot de boom. De gebroeders de Witt worden in Den Haag door het gepeupel gelyncht en misschien zelfs wel gedeeltelijk opgegeten. Het is de bedoeling dat er weer een telg van het Oranjegeslacht stadhouder wordt. Dat wordt Willem III, die later ook nog koning van Engeland wordt als hij met Koningin Mary trouwt. Locke durft dan ook weer voet op Britse bodem te zetten.

Ik zal er niet aan beginnen om hier de hele geschiedenis van Amsterdam te herhalen. Hoeft ook niet, dat heeft Shorto al op een voortreffelijke manier gedaan. Ik kreeg het boek van Christina Groenewoud. Stijntje en ik kennen haar al meer dan 45 jaar. Van een reis die we naar Amerika en Mexico maakten. Met z’n negenen in een bulky stationwagon. Van die oorspronkelijke negen zijn er nog zeven over. We ontmoeten elkaar nog een paar keer per jaar. De laatste keer in Maastricht. Vandaar dat cadeautje.

8 Reacties

  1. Lotte

    Herkenbaar Fred, dat gevoel dat je je altijd Amsterdammer blijft voelen. Ik woon nu langer in Brabant dan dat ik in Amsterdam woonde, maar toch…

    Reageren
    1. Fred Kelpin

      Dat bedoel ik nou!

      Reageren
  2. Ruud Meure

    Mooi verhaal. Fred wij blijven jij in Maastricht ik in Sneek hoe dan ook Amsterdammers. met af en toe een Amsterdams accent en vooral niet vergeten de humor die op straat lag. Althans in onze tijd???

    Reageren
    1. Fred Kelpin

      Ligt er nog steeds!

      Reageren
  3. Mischa

    Wij sêin heus bereid je nog te accepteren
    As amsterdammer.

    Reageren
  4. Fred Kelpin (Auteur bericht)

    Dat doet me deugd, Mischa.

    Reageren
  5. Henk van den Beukel

    Geschiedenis blijft boeien Fred. Dat deed me denken aan het boek ‘Spinoza, a life’ van Steven Nadler, dat niet alleen boeiend over zijn leven vertelt, maar ook heel goed zijn leven in het Amsterdam en Nederland van die tijd beschrijft. Een aanrader.
    Ook al was mijn school- en studietijd Amsterdams, ik heb denk ik toch niet zoveel Amsterdams bloed in mijn aderen stromen als jij als ik dat zo lees, waarschijnlijk meer Duivendrechts/Amstellands en ook Noordelijks en Westlands en een echte Brabander wordt ik ook niet.
    Hartelijke groeten, Henk

    Reageren
  6. Fred Kelpin (Auteur bericht)

    Hartelijk dank voor je reactie. Duivendrechtse bloed, dat stroomt zeker door ons beider aderen.

    Reageren

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *