Vreselijke Montessori-dingen

Op mijn Pinterest account www.pinterest.com/fkelpin verzamel ik plaatjes over Maastricht, Amsterdam, Padvinderij, Montessori-opvoeding en Skye terriërs. De Montessori-plaatjes hebben een hoofdstukje dat Vreselijke Montessori-dingen heet. Daar staan stoomboten met Sint en Piet gemaakt van constructieve driehoeken. Het kind is dan creatief is de gedachte hierbij vaak, denk ik. Dat hiervoor het Montessorimateriaal niet bedoeld is, is een feit dat kennelijk was is ondergesneeuwd in de loop der jaren. Ook soms bij collega’s die ik ken van vroeger toen ze bij mij een Montessoricursus volgden. Dat trek ik me aan. Ik heb ze destijds vast wel eens verteld dat dit zo niet moest. Maar toch: Een kerstboom van de rode stokken en de roze toren met balletjes erin van de  cilinders.

Ik kan zo nog wel even doorgaan met voorbeelden. Maar ach, kijk maar op mijn account als meer wilt zien. Dan zie je ook doolhoven van de rode stokken en de rekenstokken. Het wil er bij mij soms niet in dat een kind dit allemaal zelf bedenkt als het een lesje met de cilinders gekregen heeft. Ik proef dan de suggestie van de leidster en denk dan dat, met de bedoeling die Maria Montessori met het materiaal had, de creativiteit van het kind ook om de hoek verdwenen is.

Een kind leert van zelfstandig handelen op een moment dat het gevoelig is om zich al handelend bepaalde dingen eigen te maken. Montessori observeerde die handelingen zorgvuldig en als ze zag dat een kind met wat het deed langdurig en geconcentreerd bezig was zonder er vermoeid door te raken dan sprak ze van Polarisatie van de Aandacht. Ze ontwikkelde een rijke structuur van materialen waarmee het kind al doende zijn zintuigen kon oefenen en zijn motoriek kon verfijnen. Later voegde ze daar andere gebieden aan toe zoals schrijven, lezen, rekenen, geometrie, plantkunde, aardrijkskunde en geschiedenis. Al die momenten van polarisatie leiden tenslotte naar een zelfstandig kind dat is uitgerust met een grote mate van zelfdiscipline. Maria Montessori spreekt dan van normalisatie bij het kind.

Leren bij Montessori is actief leren, zelf doen. Niet passief naar juf of meester luisteren. De lesjes waarmee je leert hoe je het materiaal waarmee je werkt moet hanteren zijn het uitgangspunt voor nadenken over waar je mee bezig bent en zo komen tot inzicht. “Ik heb het geheimpje ontdekt” zeiden de kinderen in de groep van mijn collega Juul Osse in Amsterdam dan.

Al dat gerommel met Montessori’s spullen leidt af van wat je jezelf kunt leren. Het geheimpje wordt niet ontdekt. Geen polarisatie, geen normalisatie. Daarom praat ik van Vreselijke Montessoridingen.

Werken met het Montessorimateriaal is heel wat anders dan alleen maar braaf nadoen wat juf voordoet. Dan zou het nadenken over wat je aan het doen bent ontbreken. Op deze website staat een mooi artikel van Mario Montessori dat over dit nadenken gaat. Het heet Dat Akelige Rekenen (http://www.kelpin.nl/fred/download/montessori/rekenmateriaal/akelig.pdf )en het speelt zich af in de groep van een Amsterdamse Montessorileidster in een bovenbouw die Kit Steenberghe heet. Over haar staat een herinnering op deze website in het hoofdstuk Montessorianen

(http://www.kelpin.nl/fred/download/montessori/algemeen/Montessorianen.pdf ) Stap voor stap helpt Kit de kinderen verder op hun ontdekkingspad. Maar alleen op momenten dat ze haar nodig hebben om daarna weer zelfstandig verder te kunnen gaan met hun verkenningen.

Nadenken over wat je aan het doen bent kan er bij een jonger kind ook toe leiden dat het zelf indrukken combineert, zoals te zien is op het plaatje waar een kind het vierde cilinderblok, de roze toren, de bruine trap en de rode stokken met elkaar combineert. Een echt creatieve bezigheid.

Die echte creativiteit is ook een huis met veel kamers! In 1928 werkte een meisje met de bruine trap. Trap, daar kun je op lopen, heeft ze kennelijk gedacht. Dus schoentjes uit en proberen. Is dat nu iets wat je positief moet waarderen of moet je vriendelijk maar beslist duidelijk maken dat dit niet de bedoeling is?

2 Reacties

  1. Fred Kelpin

    Ik vermeld zo’n bericht ook altijd op Facebook en dan reageren daar soms ook mensen op:

    Andrea van der Glas schreef me:
    Je weet het al: ik vind het ook VERSCHRIKKELIJK! !!!
    En ik schreef haar:
    Ben benieuwd of we nog medestanders blijken te hebben.

    Theo Hameeteman schreef me:
    Geen suggesties aanreiken, maar het kind zelf variaties en combinaties laten ontdekken.
    En ik schreef hem:
    Gesneden koek zou je denken, maar daar denken kennelijk heel wat Montessorianen anders over. Hoewel, Montessorianen?

    Reageren
  2. Fred Kelpin

    Reactie van Zillah de Groot op Montessorinet:

    Och! Zo mee eens! En wat een leuk stuk over het rekenen. Het kan echt, als we het kind maar vertrouwen.

    Reageren

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *